شهوت و غضب خلاصه همه مشکلات بشر
برنامه معرفت هفتم مهرماه ۱۳۹۶
۱۳۹۶-۰۷-۰۷
دل انسان دریاست
فرق فیلسوف و حکیم
۱۳۹۶-۰۷-۱۰
نمایش همه

سفر و تحول فکری

سفر و تحول فکری
آیا اهل علم اهل سفرند؟ آیا میان سفر و تحول فکری ملازمه وجود دارد؟

همین طور است که می فرمایید، اهل علم اهل سفرند غالبا برای تحصیل و فراگرفتن علوم، رسم بر این بوده است که سفر می کردند. یعنی: اهل علم از جایی که زندگی می کردند، به جایی دیگر که عالمی در آنجا بود، سفر می کردند و یا به جایی که مرکز علم بود، می رفتند. معمولا این گونه بوده که برای دریافت علم و دانش، سفر صورت می گرفته است؛ سفر و هجرت و مسافرت چیزی است که برای فرا گرفتن علم در اشعار و روایات هم آمده است. سفر و تحول فکری رابطه عمیقی دارند.

از جمله این حدیث شریف که می فرماید: برای گرفتن علم به چین بروید! این هست. ولی قاعده کلّی نیست. چه بسا کسی در وطن و خانه خودش هم بتواند تحصیل علم کند. ممکن است پدر کسی عالم بزرگی باشد و او در نزد پدرش درس بخواند و عالم بشود. این موضوع اتفاق افتاده است. من عالمی را می شناسم که هیچ وقت از شهر خودشان بیرون نرفته و در پیش عالم شهر خودشان درس خوانده و مجتهد شد، اما غالبا چنان است که می فرمایید، چون علم همیشه در خانه و زادگاه آدم نیست.

فیلسوف همیشه مسافر است و کسی که مسافر است فیلسوف است. اگر کسی تحوّل فکری نداشته باشد، او فبلسوف نیست. سفر و تحول فکری برای فیلسوف معنی خاصی دارد

مراکز علمی معمولا در جایی است که برای رسیدن به آن باید هجرت و سفر کرد و چه بسا یک مرکز علمی را نپسندیم، یا قانع کننده نباشد و به یک مرکز علمی دیگر برویم، چنانچه امروز در دانشجوها و طلّاب ِعلم، میبینیم که سابق به مراکز علمی چون قم و نجف و قاهره و….. می رفتند. دانشجوها از شهر های مختلف به تهران می آیند و یا به کشور های مختلف دنیا سفر می کنند. معمولا سفر رفتن اهل علم است و گفتار شما صادق است.

در ادامه بخوانید:  فکر فلسفی در تطور تاریخی
آیا می توان میان فلسفه و سفر هم رابطه برقرار کرد؟

ببینید، فلسفه به عنوان آموختن فلسفه، مانند آموختن هر علم ودانشی، بی ارتباط با سفر نیست. یک فیلسوف برای رسیدن به فیلسوف بزرگتر در جایی دیگر ممکن است سفرکند تا فلسفه او را بیاموزد. سابق جندی شاپور در ایران مرکز فلسفه اسلامی بود و اشخاص از جاهای گوناگون و دور و نزدیک می آمدند و فلسفه می آموختند. یا کسانی به آتن می رفتند و یا از جزایر دیگر یونان به آتن می آمدند تا در معبد دلفی افلاطون یا در باغ آکادمی ارسطو، فلسفه بیاموزند. این سفرها بوده است.

در فلسفه نیز مانند هر علم دیگر سفر زمینی و جغرافیایی بوده است. اما اگر منظورتان سفر معنوی و رابطه آن با فلسفه باشد، خود فلسفه نوعی سفر است. هر تفکری سفر است، ولی نه سفر زمینی. در ابتدای سخن اشاره کردیم که: سفر اقسامی دارد و نباید آنها را با هم ممزوج کنیم. سفر زمینی برای آموختن علم ها، مانند هر دانشی در فلسفه هم بوده است.  اما به یک معنی همه علوم و بخصوص فلسفه دقیقا سفر است. و انسان متفکر سفر می کند.از مرحله ای از تفکر به مرحله ای دیگر . خود حرکت فکری، نوعی سفر است؛ سفری روحانی، معنوی، فکری.

طبق این معنا فیلسوف همیشه مسافر است و کسی که مسافر است فیلسوف است. اگر کسی تحوّل فکری نداشته باشد، او فبلسوف نیست. شاید اصلا نتوان او را انسان محسوب کرد! فیلسوف نبودن کسی را که تحوّل فکری ندارد، قطعا می توانم بگویم، ولی نمی دانم که آیا انسان هست یا نیست! نمی دانم اسم کسی را که هیچ تحوّل فکری ندارد، چه بگذارم، تردید دارم که به چنین کسی بتوان اطاق انسان کرد.

در ادامه بخوانید:  نشست با اندیشه در میدان توحید
آیا می توان گفت سفر دریچه دانایی های جدید است؟

یقینا. سفر زمینی چنین است. هر حرکتی که شما در ظاهر و زندگی ظاهری انجام می دهید، یک نوع حرکت در درون شما هم هست. در ظاهر و زندگی هیچ حرکتی رخ نمی دهد، مگر اینکه در درون نیز اتفاقی می افتد . میان بدن و روح ارتباط وجود دارد. امکان ندارد که در بدن و زندگی و جابجایی شما، تحوّلی روی بدهد ولی در درون شما تحول رخ ندهد. منتها این تحوّلات ممکن است اساسی نباشد و صرفا در حدّ خودش باشد. سفر و تحول فکری برای فیلسوف معنی خاصی دارد.

تحول اساسی که آن را «تحوّل فکری »می نامیم به صورت رفتن از مکانی به مکان دیگر نیست. این می تواند منشأ، معدّ و آمادگی بخش باشد. ولی لزوما موجب تحول بنیادی نمی شود. تحوّل بنیادی ممکن است بدون سفر و در حال اقامت و سکونت در جایی، برای انسان حاصل شود. یک انسان ممکن است در تمام عمرش در جایی ساکن باشد ولی تحوّلات فکری اش بسیار قویّ باشد. او هم مسافر است با این که ممکن است در جایی نشسته باشد. این قبیل تحوّل شامل تحوّل درونی، تحوّل حالی، تحوّل فکری، تحوّل شهودی هم می شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *