حقیقت انسان و راه انسان شناسی
برنامه معرفت بیست و سوم تیر ۱۳۹۶
۱۳۹۶-۰۴-۲۳
بعثت به معنی برانگیختن
بعثت و برانگیختن
۱۳۹۶-۰۵-۰۴
نمایش همه

فلسفه پاسخی به تاریخ است

ویژگی های فیلسوف چیست؟

هر فیلسوفی، در هر عصری و در هر برهه ای از زمان، وقتی به فلسفیدن آغاز می‌کند، در واقع هم به فلسفه تاریخ توجّه دارد و هم به تاریخ فلسفه. اصلاً فلسفیدن چگونه شروع می‌شود؟ ویژگی های فیلسوف چیست؟ چرا فیلسوف می فلسفد؟ این معنایش این است که دریک لحظه، از خودش فاصله می‌گیرد. وقتی از خودش فاصله گرفت، خودش را در تاریخ می‌بیند. فیلسوف تا زمانی که از خود فاصله نگیرد، خود را در تاریخ مشاهده نمی‌کند.

انسان تا زمانی که از خود فاصله بر ندارد، نمی‌تواند بفلسفد. شما از فیلسوف صحبت می‌کنید. هر فیلسوفی، به مجرد این که سخن فلسفی و تفکّر فلسفی را آغاز کرد، قبل از آن باید از خودش فاصله گرفته باشد. یعنی باید از خودش بپرسد من چیستم؟ کیستم؟ و جایی که ایستاده‌ام کجاست؟ و لحظه ای که من در آن نفس می‌کشم چه لحظه ای است؟

سؤال فیلسوف این است که: در چه لحظه ای زندگی می‌کنم و در کجا ایستاده‌ام؟ چه می‌بینم و چه می‌خواهم بگویم؟ چرا اینجا ایستاده‌ام؟ اگر این سوالات برای کسی مطرح نشود، او اصلاً فیلسوف نیست و نمی‌تواند سخن فلسفی بگوید. اما اگر پرسید: در کجا قرار گرفته‌ام و در چه برهه ای از زمان، چه می‌خواهم، به چه می‌اندیشم، چه می‌توانم بگویم و می‌خواهم چه بگویم؟او فیلسوف است و به محض مطرح شدن این مسائل، در واقع آگاهی به فلسفه تاریخ مطرح می‌شود و در تاریخ فلسفه قرار می‌گیرد.

در ادامه بخوانید:  درباره گلشن راز

این گام اوّل در تاریخ فلسفه است و شروع نقش است و نقش شدن در تاریخ. بر اساس فلسفه تاریخ است که زبان فیلسوف گشوده می‌شود به اینکه بگوید: من کیستم، چیستم، چه می‌خواهم بگویم. این خود فلسفه تاریخ است وبا طرح این سؤال ها فیلسوف نقش خود را بر تاریخ هک می‌کند و وارد تاریخ فلسفه می‌شود.

از گفتار شما چنین برداشت می‌شود که فلسفه، پاسخی به تاریخ است

دقیقاً چنین است همان گونه که عرض کردم اگر کسی نداند که کجا ایستاده و در چه لحظه ای زندگی می‌کند و چرا زندگی می‌کند؟ او فیلسوف نیست. امّا به مجرّد اینکه به این مسائل توجه یافت و آگاهی پیدا کرد، در صدد پاسخ دادن به این سؤالات بر می‌آید که: من در این لحظه چرا هستم؟ چه می‌خواهم انجام بدهم؟ گذشته من چه بوده، آینده من چه خواهد بود و اصلاً گذشته و آینده چه معنایی دارد؟ این همان ورود به تاریخ است و درگیر شدن با تاریخ. بنابراین به یک معنی فلسفه پاسخی است به تاریخ.

آیا می‌توان نتیجه گرفت که بخش وسیعی از فلسفه، تاریخ و تاریخ مداری است؟

فلسفه تاریخ مدار است. اصلاً فلسفه بدون ارتباط با تاریخ فلسفه نیست و نمی‌تواند فلسفه باشد. در واقع فلسفه منهای تاریخ فلسفه نیست. به همین جهت است که تاریخ، خیلی مهم است. در پاسخ به سوال «ویژگی های فیلسوف چیست؟» می توان گفت که غیر از سوال و دغدغه داشتن، آشنایی با تاریخ فلسفه نیز از ویژگی های فیلسوف می توان برشمرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله را حل کنید *