کنت کنزا مخفیا فأحببت أن اعرف
برنامه معرفت دهم اردیبهشت ۱۳۹۵
۱۳۹۵-۰۲-۱۲
خالق و مخلوق
برنامه معرفت هفدهم اردیبهشت ۱۳۹۵
۱۳۹۵-۰۲-۱۸
نمایش همه

انسان، جانِ جهان است

شناخت ظاهری

فیلسوفی گفته است هر آنچه واقعی است معقول است و هر آنچه معقول است، واقعیت. پس فرق بین واقعی و معقول چیست؟ این مطلب خیلی مهمی است. واقعیت آنچنان است که هست. معقول آن است که در عالم تعقل به آن می رسیم و مرحله ای است از حقیقت. هنر چیست؟ هنر ظهور حقیقت روح است در عالم حس. اگر آن حقیقت در عالم حس ظهور پیدا نمی کرد، هنری نبود.

سه چیز است که از ویژگی های انسان است و در هیچ موجودی به جز موجودات دیگر عالم نمی بینیم. اول، دین است. دینداری کار انسان است. خصلت دوم انسان این است که از حقیقت صحبت می کند. سوم، اینکه انسان حقوق را می شناسد و دم از حق و باطل می زند و حق و باطل را می شناسد. شاید شما بگویید بعضی از حیوانات هم حق دارند. رعایت حقوق حیوانات. حقوق حیوانات را ما برای آنان قائل می شویم. اما خود حیوانات نمی توانند بگویند ما حق داریم. حیوان تا وقتی که زور دارد غذایش را می گیرد و می خورد و حیاتش بستگی به زورش دارد.

جامی از حق صحبت می کند. حق چیست؟ حق چند تاست؟ یکی است یا بیشتر است؟ انواع حق؟ حقایق لاغیرنهایی داریم. حق فرزند، حق برادر الی بی نهایت. اما همه آنها از یک حق منتشر می شود. مقید الی غیر می توانیم داشته باشید اما مطلق یکی است. دو تا مطلق نداریم. حقیقت مطلق یکی است، وحدت یکی است، محقق کسی است که به حقیقت می رسد. وحدت یک چیز است. می توانیم لا یتناهی مقید داشته باشیم اما مطلق یکی است.

حقیقت مطلق سه جلوه دارد: دین، حقیقت، حق؛ این سه از ویژگی های انسان است. دینداری، حقیقت شناسی و رعایت حقوق. این سه مورد انسانیت انسان را نشان می دهد. این سه عضو مهم زیر سیطره تعقل است. اگر انسان تعقل نداشته باشد، عقل ندارد. اگر انسان عقل و تفکر نداشته باشد، حقیقت را نمی شناسد. پس این سه عنصر اساسی زیر سیطره عقلانیت و شناختن است.

ما چقدر برای شناختن احترام قائل هستیم؟ آدم ها دلشان می خواهد بدون اینکه کوشش کنند، شناخت پیدا کنند. مانند کسی که می خواهد یک شناگر ماهری باشد ولی خودش را به آب نزند. آدمی که پایش را به آب نمی زند، شنا یاد نمی گیرد. تا ابد هم کنار دریا بایستد و دریا را تماشا کند، شنا یاد نمی گیرد. آدمی که بخواهد بشناسد، بدون کوشش نمی تواند. بکوش تا به دست آید.

امروزه از حقوق صحبت می کنند. حقوق بشر، حقوق حیوانات. مقید در پرتو مطلق معنی پیدا می کند. اگر مطلق نداشته باشیم، مقید معنی ندارد. اگر حق مطلق نداشته باشیم، حق مقید معنی ندارد. حق حیوان مقید است. حق همسایه بر همسایه مقید است. همه چیز در این عالم مقید است. اگر مطلق نباشد، مقید معنی ندارد. حق مطلق تبارک تعالی. در هستی جز حق تعالی نیست. حتی جبرئیل، میکائیل، بهشت، جهنم مقید است. مطلق خداوند است. اگر کسی حق مطلق را نشناسد، چگونه از مقید سخن بگوید؟

در ادامه بخوانید:  سند حدیث من عرف نفسه

حق انسان، در پرتو حقیقت معنی پیدا می کند. مشکل بشر امروز این است که حق مقید را به جای حق مطلق نشانده است. خطر اینجاست که شما مقید را به جای مطلق بنشانید. این انحراف است. وقتی مقید را به جای مطلق بنشانید، انگار قطره را جای دریا گذاشته اید. آب مطلق است. دریا مقید است. دریا و اقیانوس نسبت به آب مقید است. شما اگر دریا را به جای آب گذاشتید، ظلم کردید. چگونه حق مقید را بشناسیم؟ طبیعت انسان خیلی پیچیده است. سقراط گفت: «انسان خودت را بشناس». خودشناسی یعنی وجود شناسی. انسان همیشه می خواهد به حقیقت برسد. آنچه واقعی است، معقول است و آنچه معقول است واقعی است. انسان از عالم حس می رود به عالم عقل. از عالم عقل به عالم حس می آید. اگر بروی در عالم عقل بمانی و دوباره به عالم حس برنگردی، ناقص هستی.

هگل از عقل ناخرسند صحبت می کند. تفسیرهای مختلفی از عقل ناخرسند شده است. عقل ناخرسند این است که شما به عالم عقل بروید و دیگر برنگردید. برو هرچه می توانی برو بالا ولی به آنچه رسیدی برگرد. پس نباید در حس بمانی. عده ای فقط در حس می مانند و به عالم عقل نمی رسند. محدود هستند. عده ای هم می روند. می روند به عقل، به حس برنمی گردند. آن هم اشکال دارد.

انسان پنج حس دارد. می بینید، می شنود، می چشد، لمس می کند، می بوید. همه اینها حواس هستند. در بین این ۵ حس از همه پایین تر کدام است؟ مردم می گویند دیدن مهمتر است. عده ای می گویند شنیدن مهمتر است. عده ای چشیدن می گویند، از خوردن خوششان می آید. عده ای همه اهل بویش هستند. انواع ادکلن ها را استفاده می کنند ولی از لمس کردن کمتر صحبت می شود. کمتر به آن توجه شده است. بشر قدرت خود را بیشتر در لمس کردن می بیند. شما اگر کسی را ببینید و حرف هایش را بشنوید، بهتر می توانید با او ارتباط و تسلط پیدا کنید یا او را لمس کنی؟ زمانی که کسی را لمس می کنید احساس تسلط بر او دارید. اول دست یکدیگر را لمس می کنید. حس لمس کردن که کمتر از آن صحبت می شود، احساس قدرت به آدم می دهد. سایر حواس هم جای خودشان را دارند. اگر عقل در عالم کلی بماند و به عالم حس بازنگردد، عقل ناخرسند است.

در ادامه بخوانید:  فلسفه دعا و نیایش

تمام حقوق خود را باید ادا کنیم. حق عقل را باید ادا کرد. چگونه باید ادا کرد؟ با تعقل و تفکر. شعرا بیشتر از قدرت تخیل استفاده می کنند. حق تخیل را با شعر ادا کنید. حق حواس را باید ادا کرد. دیدنی ها را باید دید. شنیدنی ها را باید شنید. حق غذای خوش طعم را با خوردنش ادا کنیم. شامه همینطور. بهترین ادکلن ها را بزنیم. حضرت محمد(ص) بوی خوش را دوست داشت و بوی خوش را به کار می برد. حضرت عطر خوب را دوست داشت. بوی گل. حق شامه، حق باصره، حق سامعه، حق لامسه و سرانجام حق عقل را باید ادا کرد. تعقل کنید و تفکر کنید.

انسان بسیار مقام بالایی دارد. شاید هیچ کتابی به اندازه قرآن کریم برای انسان کرامت قائل نشده است. قرآن می گوید قدرت تسلط بر زمین و صحرا و دریا و کهکشان را ما به انسان داده ایم. کرامتی که خداوند حقیقت مطلق را به انسان بدهد، کرامت است یا آنکه انسان در عالم توهم برای خود در نظر بگیرد؟ کرامتی که با زور باشد کرامت است یا کرامتی که خداوند به انسان بدهد؟ اینها را باید با قدرت تعقل ببینیم.

هیچ آئینی به اندازه قران کریم برای انسان کرامت قائل نشده است. انسان، جان جهان است. اگر جهان جان دارد، جان جهان انسان است. انسان را از جهان بردارند و اگر انسان در جهان نبود، جهان هستی بی جان بود. انسان، جان جهان است. حقیقت مطلق حق تعالی است و هر آنچه غیر حق است، قیود است. حق معرفت خیلی سخت است. یعنی رسیدن به مطلق. آدم زور می زند به مطلق برسد ولی نمی تواند. خلاص شدن از قید بسیار سخت است. از قیدی رها می شویم و به قید دیگری می رویم. از آن قید هم رها می شویم باز درگیر قید دیگری می شویم. همه اینها مقیدند. این قیود و رنج های لایتناهی از مطلق است. جایی نیست که خدا حضور نداشته باشد اما ما حق را نمی بینیم، قید را می بینیم.

my telegram

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله را حل کنید *