شرح غزليات حافظ

شرح غزليات حافظ

  • ابیات حافظ، از عارفانه ترین اشعار پارسی است که با مضامین عمیق اندیشه سروکار دارد. دکتر ابراهیمی دینانی در برنامه معرفت به شرح غزليات حافظ می پردازد
  • دیوان حافظ که مشتمل بر حدود پانصد غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی است، بیش از چهارصد بار به شیوه‌ های گوناگون، به زبان فارسی و دیگر زبان‌ های جهان به چاپ رسیده‌ است.
  • در برابر صوفی، حافظ از عارف با نیکویی و احترام یاد کرده و عارف را رهرو راستین و عاشق صادق معشوق میداند. اما در برابر آن، زاهدان ریاکار و صوفیان دروغین را خطاب قرار داده و ریاکاری را بدتر از شراب خواری می داند.
۱۳۹۰-۰۶-۲۵
خاک و گل آدمی چیست

گل آدم بسرشتند و به پیمانه زدند

آمدن آدم در این عالم ماده، عالم عنصر،حالا ماده نازل‌ترین مراتب وجود است از نظر وجود، وجود و هستی هی تنزل پیدا می‌کند و هر چه می‌آید پائین محدودتر می‌شود از عالم حق تعالی که لایتناهی است هر چی که می‌آید پائین تر محدود می‌شود در واقع مثل یک هرمی است که رأس حرم نقطه است و هر چه می‌آید پائین‌تر متفرق‌تر می‌شود و محدودتر
۱۳۹۰-۰۶-۱۸
دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند

دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند

فرشته واسطه‌ بین این دو عالم است و اگر چه فرشته از شئون انسانند ولی ایمان به این وسایط لازم است و حافظ توجه به اهمیت فرشته دارد، و معرفت ملائکه و فرشتگان ملاء اعلی با وجود انسان تحقق پیدا می‌کند اگر انسان کامل نبود فرشتگان هم هیچ نقشی نداشتند و فرشتگان هم در پرتو انسان کامل معنی پیدا می‌کند.
۱۳۹۰-۰۶-۱۱
بیا که ترک فلک خوان روزه غارت کرد

بیا که ترک فلک خوان روزه غارت کرد

می معرفت را در دست داری و ترک فلک اون را هرگز نمی‌تواند غارت کند و قادر به غارت معرفتی که از ماه رمضان به دست آوردی نیست، خود ماه رمضان را برد اما معرفتی که از آن به دست آمد قادر به غارت آن نیست. کاملاً حافظ دارد به ظاهر و باطن اشاره می‌کند ماه رمضان یک ظاهری داشت مانند هر ظاهر دیگری رفت اما باطنش را ترک فلک نمی‌تواند غارت کند و دست غارت بهش نمی‌رسد و همیشه برای شما پابرجاست.
۱۳۹۰-۰۶-۰۴
بعد از این روی من و آینه وصف جمال

بعد از این روی من و آینه وصف جمال

عرفان مخالف عقل نیست عرفان همان عقل تصفیه شده است و هر چه بالا می‌رود تصفیه می‌شود و تصعید می‌شود از مخلوط شدن با اوهام و خیالات تصعیدش (بالا رفتن) تصفیه است و پاک شدن است هر چه بالاتر برود پاک‌تر می‌شود یعنی تا جایی که دیگر از مفهوم هم می‌گذرد و به عالم حضور می‌رسد، عرفان رسیدن به عالم حضور است و با چشم حضور با حق تعالی صحبت کردن و دیدن حق است. این همان چیزی است که عرفا به عنوان تجلی از آن یاد می کنند.
۱۳۹۰-۰۵-۲۸
دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند

دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند

انسان کامل می‌تواند که در ظلمت شب به آب حیات معرفت دست پیدا کند و در این صورت است که از هر غصه نجات پیدا کرده غصه مال این عالم است عالم ماده، عالم تفرق و تضاد و فقدان و قصور است. عالم نداشتن و داشتن است. غم و شادی توأمان است عالم ترکیب است. اما عالم معرفت عالم وحدت است و عالم نور و روشنایی است و عالم نقص نیست همه چیز در آنجا حضور دارد عالم حضورات است. حافظ می‌خواهد بگوید که ما از درون شب وقتی خلاص پیدا می‌کنیم و به عالم معرفت راه پیدا کنیم نجات می یابیم و راه نجات از هر گونه غصه، تنها و تنها معرفت است و بدون معرفت راه نجات از تفرقه و غصه و رنج و بلا میسر نیست.
۱۳۹۰-۰۵-۲۱
سالها پیروی مذهب رندان کردم

سالها پیروی مذهب رندان کردم

اگر عقل نبود تواضع نبود و عقل بالذات متواضع است برای اینکه حد خود را می‌داند هیچ موجودی حد خودش را نمی‌داند این میز، دریا، درخت حد خود را نمی‌دانند و فراتر می‌روند و بدن انسان هم حد خودش را نمی‌داند اما عقل حد خود را می‌داند و تواضع دارد
۱۳۹۰-۰۵-۱۴
منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن

منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن

افظ می‌گوید «منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن» اساسا عشق، نمی‌تواند پنهان باشد، مشهور می‌شود؛ به همین دلیل دیده‌ بد نداشتیم، عشق نمی‌تواند زشت ببیند. منظور، دیده به معنی دیده‌ی نفسانی و هوی و هوس نیست، شهوت رانی نیست؛ کسانی که بین عشق و هوسرانی تفاوت قائل نمی‌شوند بسیار در اشتباهند
۱۳۹۰-۰۵-۰۷

من چون از خاک لَحَد لاله ‌صفت برخیزم

من چون از خاک لَحَد لاله ‌صفت برخیزم/داغ سودای توأم سرّ سویدا باشد/ رنگ سرخ و لاله که سرخ است علامت وفاست همان طور که سبز علامت جاودانگی است و در به کار بردن کلمه لاله حافظ ، دو منظور داشته یکی سرخی گل لاله که علامت وفاداری است یکی داغی که در وسط گل است و نقطهٔ سیاه وسط گل لاله که اشاره به سر سویدای قلب آدمی است.
۱۳۹۰-۰۴-۳۱

هر که را با خط سبزت سر سودا باشد

هر که را با خط سبزت سر سودا باشد/پای از این دایره بیرون ننهد تا باشد/یکی از بهترین غزلیات حافظ است اول مفردات غزل را توجه می‌کنیم و بعد به مطلع غزل می‌پردازیم. در مطلع غزل حافظ از خط سبز صحبت کرده و کسی که با این خط سبز سر سودا دارد، سر سودا یعنی ارتباط تنگاتنگ و باطنی و واقعی، خط سبز و رنگ سبز به طور کلی علامت حیات است