مقالات دکتر دینانی

۱۳۹۲-۰۹-۲۵

مفهوم زمان در فلسفه برگسن

هانری برگسن از فیلسوفان بر جسته قرن بیستم اروپا است. برگسن که در آغاز به شدت تحت تأثیر فلسفه تحولی اسپنسر بود. پس از مدتی دریافت که این فلسفه در توجیه تکامل موجودات ناتوان است و پس از تأمل فراوان به این نتیجه رسید که علت این ناتوانی در برداشتی است که اسپنسر از مفهوم زمان دارد. برداشت اسپنسر از مفهوم زمان همان چیزی بود که در مکانیک و نجوم رواج داشت.
۱۳۹۲-۰۹-۲۲

علم خداوند به جزئیات

حصول‏ صورت معلوم نزد عالم، علم حصولی را تشکیل می ‏دهد، این مسئله نیز مسلم است که علم حصولی، از آن جهت که علم به یک شی‏ است، تابع معلوم خود می ‏باشد اکنون اگر علم خدا به جزئیات، از قبیل علم حصولی شناخته شود، این پرسش پیش می‏آید که آیا با تغییر معلوم جزئی، علم‏ به آن نیز تغییر می ‏پذیرد یا نه؟
۱۳۹۲-۰۹-۱۳

عقل و استدلال در تفکر ابن جوزی

قدرت قبول و ردّ یک نظریه از ویژگی‏های انسان است. انسان بر اساس عقل و خرد خود، صحت و سقم یک نظریه را مورد بررسی و تحقیق قرار می‏دهد و سپس به قبول یا ردّ آن مبادرت می‏نماید. به این ترتیب ردّ یا قبول واقعی یک نظریه به عقل و خرد بستگی دارد و بدون اتکاء به عقل، صحت و سقم و ردّ و قبول امور از ارزش و اعتبار معقول برخوردار نیست. مسأله‏ئی که در اینجا مطرح می‏شود این است که آیا قبول و پذیرش ادیان نیز مشمول این حکم واقع می‏شود یا نه؟
۱۳۹۲-۰۹-۰۶

پژواک اندیشه های فخر رازی و سهروردی در آثار ابن کمونه

ابن کمونه به گونه ‏ای روشن و آشکار از اندیشه ‏های فخر الدین رازی بهره گرفته و بر برخی از آثار سهروردی نیز شرح و تعلیقه نوشته است.نوشتن شرح و تعلیقه بر یک اثر علمی یا فلسفی بدون نوعی‏ آشنایی با اندیشه‏های صاحب آن اثر به هیچ ‏وجه امکان ‏پذیر نیست. وقتی گفته می‏شود که ابن کمونه با اندیشه‏های این دو اندیشمند و فیلسوف مسلمان آشنایی کامل داشته، منظور این نیست که از اندیشه‏های‏ فلاسفه و متکلمان دیگر آگاهی نداشته است بلکه مقصود این است، که اثر پذیری او از آثار دیگر اندیشمندان مسلمان بارز و آشکار است.
۱۳۹۲-۰۹-۰۵

عدل در نظر شیخ مفید

«عدل در نظر شیخ مفید» عنوان مقاله‏ای‏ است که دکتر «غلامحسین ابراهیمی دینانی» که آن را در مجمع هزاره شیخ مفید عرضه کرده‏ بود. عدل از اهم مسایلی است که بحث‏های‏ گوناگون را میان علمای علوم اسلامی سبب شده‏ و حتی منازعات سختی را بین متکلمین‏ مذاهب مختلف اسلامی پدید آورده است. یکی از اصول مذهب نزد شیعه عدل است. شیخ مفید نیز در دوره‏ای می‏زیست که عقیده‏ اشاعره که عدل را برای خداوند انکار می‏کرده‏اند،رواج کامل داشت.
۱۳۹۲-۰۸-۱۷

ادراک خیالی و هنر

قوه خیال در آدمی قوه ای بهشتی است. در بهشت، نیکان هرچه بخواهند در پیش ایشان حاضر می شود و اراده آنان مساوی با ایجاد است و این جلوه ای از قدرت و اراده الهی است که به محض آنکه بخواهد چیزی باشد، بدان می گوید: باش، پس می شود. قوه خیال در این عالم نیز چنین است خداوند قوه خیال را چون آیتی از قدرت خویش و نمونه ای از نعیم بهشت در انسانها به ودیعه نهاده است. زیرا در خیال نیز، اراده انسان مساوی با بودن امر مخیَّل کافی است.