فرهنگ اصطلاحات فلسفی

۱۳۹۲-۰۹-۰۴

صورت جسمی-ضرورت به شرط محمول

‏میان اصطلاح ضرورت به شرط محمول در منطق و ضرورت به شرط محمول در فلسفه تفاوتی است که نباید از آن غافل بود. توضیح اینکه نظر منطقیین به عالم ذهن است. هر گاه موضوع قضیه ای مقید به محمول آن قضیه شود، ‏ثبوت آن محمول برای آن موضوع ضروری خواهد بود. اما نظر فلاسفه در ضرورت به شرط محمول به اعتبارات ذهنی نیست، بلکه نظرشان به متن واقعیت است
۱۳۹۲-۰۸-۰۸

واژه «صفت نفسی و صفت اضافی»

‏صفت نفسی به صفتی گفته می شود که شیئ فی حد نفسه و بدون نیاز به مقایسه ‏آن با دیگر اشیاء به آن متصف می گردد. مانند اتصاف جسم به سفیدی یا سیاهی، اتصاف انسان به علم و قدرت، و مانند آن. اتصاف ماهیت به تشخص نیز از این قبیل است.
۱۳۹۲-۰۸-۰۳

واژه های «سلب تحصیلی،سوفسطی،شرح الاسم»

‏شرح الاسم دو اصطلاح دارد. در یک اصطلاح به همان «تعریف لفظی» ‏اطلاق می شود و مرادف با آن است و اصطلاح دوم «شرح الاسم» ‏که اصطلاح معروف و رایج آن است، مرادف با «تعریف اسمی» می باشد.
۱۳۹۲-۰۷-۲۱

واژه های «سرعت، سطح و سکون» در فلسفه

سرعت ‏از جمله مفاهیمی که به حرکت تعلق می گیرد، مفهوم «سرعت» است. واژه سرعت معانی گوناگونی دارد، که به پاره ای از آنها اشاره می […]
۱۳۹۲-۰۶-۲۰

زیادت وجود بر ماهیت

زیادت وجود بر ماهیت در خارج به این معنی است که ما در خارج دو چیز داریم: یکی ماهیت و دیگری وجود، و وجود در خارج عارض بر ماهیت می شود، مانند ‏رنگی که در خارج عارض بر دیوار می شود. زیادت خارجی و مجرد بر ماهیت نزد همگان مطرود است و کسی از حکما آن را نپذیرفته است.
۱۳۹۲-۰۶-۱۸

تفاوت واژه «ذات» و «ذاتی»

«ذاتی و ‏عرضی» دو واژه ای است که در منطق و فلسفه موارد استعمال ویژه ای دارد، ‏و در واقع به نحو مشترک لفظی بر معانی متعددی اطلاق می شود. آنچه در اینجا بیان و تعریف می شود در واقع اصطلاح خاصی از «ذاتی» و «عرضی» است که در منطق در باب کلیات خمس (ایساغوجی) مطرح است. در آنجا گفته می شود که هر گاه چیزی بر چیزی حمل شود، ‏محمول در رابطه با موضوع دو حالت می تواند داشته باشد