فیّاض لاهیجی

۱۳۹۴-۰۵-۱۹

برنامه معرفت ۱۶ مرداد ۱۳۹۴

مراد از معاد، عود انسان است به حیات و بعد از طریان موت. پس معاد واجب باشد عقلا چنانکه مذهب قائلین به تحسین و تقبیح بر آنند و ورود شر نیز تایید و تاکید وجوب عقلی کرده است. بعضی از فِرَق وقوع معاد را از جمله سمعیات می دانند و معتقدند عقل بر آن دلالت ندارد، در حالی که عقل، اقتضای آن را تایید و بر وقوع آن تاکید دارد.
۱۳۹۴-۰۵-۱۰

برنامه معرفت ۹ مرداد ۱۳۹۴

رسیدن به وحدت حقه حقیقیه، از طریق انبیاء علیهم السلام چگونه است. در باب نبوت چند نظریه وجود دارد: تجسّد، تمثّل و تجلّی. جهان مسیحیت امروزه یکی از بزرگترین ادیان است که پیروان زیادی هم دارد، بر اصل «تجسّد» استوار است و حضرت مسیح (علی نبیّنا و آله و علیه السلام) یعنی خدایی که به جسم آمده است و در روی زمین راه می رفته تا بتواند مردم را از این عالم به وحدانیت ببرد.یک نظریه دیگر «تمثّل» است. حضرت مسیح، تجسّد خداست اما حضرت مریم، تمثّل حق تبارک و تعالی را دید. اما دین اسلام نه تمثّل را می پذیرد و نه تجسّد را می پذیرد. خداوند در اسلام تجلّی می یابد. «تجلّی» یعنی ظهور در جلوه.
۱۳۹۴-۰۵-۰۵
فلسفه گریه و خنده چیست

برنامه معرفت ۲ مرداد ۱۳۹۴

فهمیدن زیبایی برای موجودی امکان پذیر است که خود زیبا باشد. زشت، زیبا را نمی فهمد. آدمی است که زیبایی را می فهمد زیرا که ذات انسان، زیباست. حال ممکن است سوال شود که انسان، چرا ذاتش زیباست؟ انسان که مثل کل عالم دارای متریال (بُعد جسمانی و مادی) است، چه چیزی انسان دارد که باعث می شود ذات او زیبا باشد؟ پاسخ این است که انسان، نفس ناطقه دارد. انسان، چون روان دارد، ذاتش هم زیباست.
۱۳۹۴-۰۴-۲۷

برنامه معرفت ۲۶ تیر ۱۳۹۴

فلاسفه و افراد استدلالی، به عقل تمسک می کنند و اهل «کوشش» هستند. اما عرفا از «کشش» سخن می گویند و به عنایت حق تعالی و کشش از سمت او معتقدند. این دو گروه هر دو به وجهی درست می گویند و اینگونه نیست که انسان بدون «کوشش» راه به جایی ببرد یا کوشش بدون «کشش» محکوم به شکست است. پس هم «کشش» لازم است و هم «کوشش». اما آنچه محل بحث است این است که عده ای «بیشتر» به کشش و عده ای هم «بیشتر» به کوشش، تکیه می کنند.
۱۳۹۴-۰۴-۱۹

برنامه معرفت ۱۹ تیر ۱۳۹۴

من زخود گم می شوم چون روز در پهنای لم / مطلع الفجر زلازل در سحر دیدم تو را / حکمت شب این است که روز با همه جلوه ها و هیاهویش در آن محو می شود. اگر انسان سالک از تعلقات رنج می برد، باید در زلازل شب خود را محو کند که این توفیق به طلوع فجر توحید در سحر منجر خواهد شد. لیل از جنس لیلی است که خاصیت مهد مجنون بدان است.
۱۳۹۴-۰۴-۱۵
دل دریچه دلبری است

برنامه معرفت ۱۲ تیر ۱۳۹۴

عارفی می گوید که سخن گفتن «با خدا» بهتر است از سخن گفتن «درباره» خداست. بسیاری از حکما و اندیشمندان و فلاسفه «درباره خداوند» صحبت می کنند. «درباره» خدا صحبت کردن گاهی از طریق علم است، از طریق نقل حدیث است. یا از طریق برهان است که خدا را به عنوان یک واجب الوجود بالذات اثبات بکنند. اما کسانی که «با خدا» صحبت می کنند، کسانی اند که آنقدر خداوند برای آنها بدیهی و روشن است که درصدد سخن گفتن با خدا بر می آیند که در اینجا از دعا و نیایش می توان سخن به میان آورد.
۱۳۹۴-۰۴-۰۵
به خود رفتن

برنامه معرفت ۵ تیر ۱۳۹۴

هر کسی به نوعی دچار رنج می شود و قدما هم می گفتند: نابرده رنج، گنج میسر نمی شود؛ زندگی ترکیبی است از رنج و شادی. کلمه «تکلیف» که برای عبادات بار می شود ریشه لغوی اش –که عربی است- از «کلفت» و تکلف است یعنی سختی. تکلیف یعنی سختی. خوب سوال این است که چرا خداوند به انسان، سختی داده است؟ و اساسا آیا خداوند با وضع تکلیف، قصد سختی دادن به انسان ها را داشته است؟ خداوند می داند که در این تحمل رنج، یک فرح و یک تعالی نهفته است.
۱۳۹۴-۰۳-۲۳

برنامه معرفت بیست و دوم خرداد ۱۳۹۴

راه ظاهر، راه استدلال است و استدلال مقدور هر عاقلی است که از آثار پی به موثرات برد. راه استدلال مقدم است بر راه سلوک. چه تا کسی که نداند منزلی هست، طلب راهی که به منزل ببرید نتواند کرد و بعثت انبیاء برای ارشاد راه ظاهر و استدلال است. به این معنی که یافتن این راه موقوف به نمودن پیامبر می شود که اگر چنین بودی دور لازم آمدی. چه تصدیق پیامبر به اینکه فرستاده خداست، موقوف به شناختن خدا می شود بلکه کار پیامبران در هدایت این راه از بابت بیدار کردن خفتگان است. کسی که خفته صحیح البصر را بیدار کند او لامحاله به بصر خود، اشیاء را ببیند و آن بیدار کننده در بصر بیدار شده، زیادت بیدارکردنی مدخلیت نداشته باشد
۱۳۹۴-۰۳-۱۵

برنامه معرفت پانزدهم خرداد ۱۳۹۴

و بباید دانست که سلوک راه ظاهر و باطن برعکس یکدیگر است که سالک راه ظاهر استدلالی اثبات اشیاء کند مرتبه به مرتبه. تا منتهی شود به اثبات سببی که او را هیچ سببی نبود. مثلا از مشاهده اثر، اثبات کند وی را موثری باشد و در آن موثر چون آثار معلولیت بیند گوید که او نیز موثری دیگر بود و علی هذا القیاس تا منتهی شود به اثبات موثری که در او هیچ اثر معلولیت نبود. سالک راه باطن، اشیاء را مرتبه به مرتبه نفی کند تا به موجود باقی رسد که فنا را در او راه نبود مثلا چون سالک به دلیل، دانسته باشد که علت و خالق اشیاء که باید در او هیچ گونه نقص و حاجت نباشد هرچه در او اثر نقص بیند، نفی او کند تا به کاملی رسد که هیچ نقص در او نبود.
۱۳۹۴-۰۳-۱۱
دل دریچه دلبری است

برنامه معرفت هشتم خرداد ۱۳۹۴

راه خدا راهی است به غایت باریک و خود به خود این راه پیدا نتوان نمود و به پایمردی عقل تنها، این راه سیر نتوان کرد بلکه به فضل او امیدوار باید بود و او به عنایت خویش این راه بر بندگان گشاده و انبیاء را به نمودن این راه فرستاده ولی چون راه نموده شد و راه نموده خود باید رفت و با آنکه خود می باید رفت تا او نرود نمی توان رفت.
۱۳۹۴-۰۳-۰۱
به خود رفتن

برنامه معرفت اول خرداد ۱۳۹۴

بدان که راه خدای تعالی را نه راهی است که جز به پای عجز و نیستی اندیشه سلوک آن توان نمود. که مشت خاک را با خالق پاک چه مناسبت. ما للتراب و ربّ الارباب؟ مخلوق را با خالق و ممکن را با واجب و حادث را با قدیم و فانی را با باقی هیچ گونه مناسبتی نیست که دست توسل در آن زده متوجه راه او توان شد مگر به سلب همه نسبت ها.
۱۳۹۴-۰۲-۲۵
فلسفه گریه و خنده چیست

برنامه معرفت ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۴

بدان که فائده و غرض نبوت و بعثت متعلق است به دو چیز: یکی نظام نوع انسان من حیث هو انسان. یعنی نظامی که مشتمل بر خواص انسان و آثار انسانیت باشد چه بدون تحقق نبوت و وجود عدل و سیاست، اگرچه نوع انسان را بقایی ممکن است اما نه به نحوی که نه انسان را مزیتی بر سایر حیوانات باشد. چنانکه شیخ در شفا فرمود. و غرض دوم سیادت افراد انسانی به سوی خدای تعالی و تعلیم کردن اصول توحید و تحصیل معارف الهیه و معالم حقیقیه و به تطهیر و تزکیه نفوس ناطقه.