واژه «صفت نفسی و صفت اضافی»

اندیشه تجدد؛ آثار و لوازم
۱۳۹۲-۰۸-۰۷
Existan
هستی و مستی
۱۳۹۲-۰۸-۰۹
نمایش همه

واژه «صفت نفسی و صفت اضافی»

course1

صفت نفسی و صفت اضافی

‏صفت نفسی به صفتی گفته می شود که شیئ فی حد نفسه و بدون نیاز به مقایسه ‏آن با دیگر اشیاء به آن متصف می گردد. مانند اتصاف جسم به سفیدی یا سیاهی، اتصاف انسان به علم و قدرت، و مانند آن. اتصاف ماهیت به تشخص نیز از این قبیل است. ماهیت برای آنکه متصف به تشخص شود نیاز به آن ندارد که با ماهیت دیگری مقایسه شود و رابطه خاصی میان آن دو ملاحظه گردد. چه اگر در جهان تنها یک ماهیت باشد، و آن ماهیت به گونه ای باشد که صدقش بر کثیرین ممتنع باشد: و فرض اشتراک دو یا چند چیز در آن معقول نباشد، آن ماهیت متشخص خواهد بود. و خلاصه آنکه ما برای اتصاف یک ماهیت به تشخص به خود آن ماهیت و نحوه وجودش نظر می کنیم

‏اما صفت اضافی به وصفی گفته می شود که تا یک شیئ را با شیئ یا اشیاء دیگری نسنجیم، به آن متصف نمی شود، مانند بزرگتری، کوچکتری، بالایی، پائینی و مانند آن. اتصاف یک ماهیت به تمیز نیز از این قبیل است. ماهیت وقتی متصف به این وصف می شود که با شیئ دیگری که در یک مفهوم عامی با آن مشارکت دارد سنجیده شود، و آنگاه مغایرت و بینونت یکی از دیگری لحاظ و اعتبار شود.

صورت

‏صورت، یکی از اقسام اولیه جوهر است. صورت، جوهری است که فعلیت هر موجود جسمانی را افاده می کند و منشأ آثار ویژه هر نوع مادی است. در راس همه صورتها، صورت جسمی است که در همه جواهر جسمانی حضور دارد و هرگز از ماده و هیولا منفک نمی شود.

صورت جسمی

‏جوهری است که فعلیت ماده ‏در امتداد های سه گانه را افاده ‏می کند.

3 دیدگاه ها

  1. hadi می‌گه:

    آیا صفت نفسی انسان قابل تغییر و تبدیل است؟ آنجایی که خداوند متعال صحبت از شیاطین الانس می کند، آیا منظور از کلام حق تعالی تغییر صفات نفسی ست؟ با توجه به این که خلقت هستی به واسطه رحمت خداوندی ست و در دایره رحمت پروردگار جز خیر راه ندارد، آیا مقصود کلام خداوند انسان هایی ست که فطرتشان از حجاب بیش از حد رنجور است یا مقصود همان تغییر و تبدیل صفاتی ست که فی نفسه با فطرت انسان مخمر گشته است؟

    • علی شالچیان می‌گه:

      صفت نفسی به معنای ویژگی ذاتی است. حضرت محی الدین می فرماید: و اعلم أن الصفات على نوعین صفات نفسیه و صفات معنویه فالصفات المعنویه فی الموصوف هی التی إذا رفعتها عن الذات الموصوفه بها لم ترتفع الذات التی کانت موصوفه بها و الصفات النفسیه هی التی إذا رفعتها عن الموصوف بها ارتفع الموصوف بها و لم یبق له عین فی الوجود العینی و لا فی الوجود العقلی حیث ما رفعتها ثم إنه ما من صفه نفسیه للموصوف التی هی لیست بشی‏ء زائد على ذاته إلا و لها صفه نفسیه بها یمتاز بعضها عن بعض فإنه قد تکون ذات الموصوف مرکبه من صفتین نفسیتین إلى ما فوق ذلک و هی الحدود الذاتیه (باب ۳۵ فتوحات)

      • مدیر سایت می‌گه:

        با سلام و تبریک سال نو خدمت شما

        بسیار استفاده کردیم از متن زیبایی که زحمت تقریر آن را در اینجا متحمل شدید.

        معانی واژگان در اصطلاحات فلسفه، بیشتر از کتب علامه طباطبایی استفاده شده چون بیشتر رایج بود. اما مطلب شما که از ابن عربی نقل فرمودید نیز در جای خود درست و کاملا بجاست.

        ممنون از شما

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله را حل کنید *