کتابشناسی توصیفی آثار دکتر دینانی

برنامه معرفت ۲۸ شهریور ۱۳۹۳
۱۳۹۳-۰۷-۰۲
برنامه معرفت ۴ مهر ۱۳۹۳
۱۳۹۳-۰۷-۰۴
نمایش همه

کتابشناسی توصیفی آثار دکتر دینانی

اسماء و صفات حق | انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی | 376 صفحه

Allah Namesشاید نخستین گام برای آغاز شناخت حقیقت امور، همان بهره گیری از اسم و صفت مربوط به آن امور باشد. اینکه انسان یا چه اسم و صفتی از حق تعالی نام می برد و آیا اساساً ایم اسامی و اوصاف حکایت از حقیقت ذات الوهی دارند یا ندارند در زمره یکی از مسائلی است که ذهن بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول داشته است.

دکتر دینانی در این اثر خود، با اشاره به آنچه در قرآن کریم درباره اسماء و صفات الهی مطرح شده است، به بررسی دیدگاه برخی از اندیشمندان مهم جهان اسلام در این خصوص پرداخته است. برای نمونه می توان به برخی ار سرفصل های کتاب اشاره کرد: نظر غزالی در مورد معانی اسماء حق، نظر صدرالمتألهین در باب اسماء و صفات حق، نظر شیخ روزبهان بقلی شیرازی در مورد علم الاسماء و خلافت انسان، نظر ملاعبداله زنوزی درباره اسماء و صفات حق. در این کتاب ضمن بحث از الهیات تنزیهی و ریشه های فلسفی آن در اندیشه های افلوطین، به آراء ابن عربی، برخی از شاگردان فصوص الحکم ابن عربی، خواجه نصیر الدین طوسی، عبدالکریم جیلی، قاضی سعید قمی، حاج ملاهادی سبزواری توجه ویژه ای صورت گرفته است. پایان بخش کتاب، فهرست های گوناگون آیات و روایات، اشعار فارسی و عربی و نام اشخاص و کتابها است. چاپ نخست این کتاب در سال 1375 و به همت انتشارات اهل قلم بوده است. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب را در این لینک مطالعه کنید

معاد | انتشارات حکمت | 345 صفحه

Resurrectionبحث های فلسفی که ابن سینا در آثار خود درباره معاد جسمانی مطرح کرد و ابراز ناخرسندی ابوحامد غزالی، متکلم اشعری در کتاب تهافت الفلاسفه سبب شد تا اندیشمندان بعدی در این خصوص به طور صریح تر موضع گیری کنند. صدرالدین شیرازی نیز با بهره گیری از اصول فلسفی به تبیین دیدگاه خود درباره معاد پرداخت.

حکیم آقا علی مدرس زنوزی نیز در دو کتاب سبیل الرشاد (به زبان عربی) و بدایع الحکم (به زبان فارسی) موضع خود را درباره مساله معاد بیان کرده است. دکتر دینانی در کتاب حاضر بر پایه این دو نوشته حکیم زنوزی به تحلیل آراء این اندیشمند دوران قاجار پرداخته است. این اثر در چاپ نخست در سال 1367 عنوان «معاد در نظر حکیم زنوزی» را بر پیشانی خود داشت اما در ویراست جدید کتاب در سال 1391 پس از نگارش مقدمه نویسنده اثر مشتمل بر بررسی افکار و دیگر اندیشمندان مسلمان در باب معاد، به پیشنهاد ناشر محترم از عنوان فراگیرتر «معاد» بهره گرفته است. برخی از فصول این کتاب عبارتند از: نفس و بدن، مسئله کمون و بروز، مسئله قوس صعود و نزول، حیات عالم آخرت، درک حقیقت معاد، معرفت به حق و اسماء و صفات الهی، ظهور اسماء و صفات حق در مظاهر، فهرست تفصیلی، نمایه و کتابنامه پایان بخش کتاب است. جهت دریافت اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب، به این لینک مراجعه کنید

قواعد کلی فلسفه در فلسفه اسلامی | دوجلدی| ناشر: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

General Philosophicalزمینه اصلی نگارش این اثر را باید در پژوهش های آقای دکتر ابراهیمی دینانی هنگام نگارش پایان نامه کارشناسی ارشد (بررسی قاعده الواحد) و رساله دکتری (بررسی پنجاه قاعده فلسفی در فلسفه اسلامی) دانست. بعداً به همت ایشان صد قاعده فلسفی در فلسفه اسلامی به نگارش در می آید که در نهایت آنچه اکنون در اختیار علاقه مندان به این پژوهش ها قرار دارد، دو مجلد و شامل صد و پنجاه قاعده فلسفی است. برخی از قواعد مهم این کتاب که بررسی شده اند عبارت است از: قاعده امکان اشرف، قاعده امکان الاخس، البسیط لایمکن أن یکون فاعلاً و قابلاً و..... اکثر قواعد بررسی شده در کتاب در این وب سایت به صورت تفصیلی و کامل آمده است و با یک جستجوی مختصر می توانید به آنها دسترسی داشته باشید. باید خاطر نشان کرد که ویراست نخست این کتاب در سه جلد و ویراست جدید آن مشتمل بر دو جلد است.

این قواعد به صورت مبسوط در این وب سایت منتشر شده است و برای اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب می توانید به این لینک مراجعه کنید

وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامی| انتشارات موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران| 415 صفحه

Relevant and independentبه باور نویسنده اثر، حقیقت ربط در جهان یک واقعیت است که به هیچ وجه نمی توان آن را مورد انکار قرار داد. آنچه در این باب می تواند مورد بحث و گفتگو واقع شود این است که ماهیت ربط چیست و چگونه می توان آن را مورد شناسایی قرار داد؟ دکتر ابراهیمی دینانی با بیان این مطلب پژوهش خود در باب وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامی را آغاز کرده است که در سال 1362 به اهتمام شرکت سهامی انتشار به چاپ رسیده است. به همان اندازه که آدمی در فهم «وجود» با دشواری هایی روبرو می شود، در تقسیمات وجود نظیر «وجود رابط و مستقل» نیز امکان مواجهه با چنین دشواری هایی پدیدار می گردد. برخی از فصل های این کتاب عبارتند از: علم حضوری، هستی و حضور، ابن سینا و انسان معلق در فضا، وجود رابط، تفاوت میان وجود رابط و وجود رابطی، لحاظ آلی و لحاظ استقلالی، وضع و دلالت. باید خاطر نشان کرد که ویراست جدید کتاب حاضر به کوشش انتشارات موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با افزودن فصل سی و پنجم در پایان کتاب با عنوان فلاسفه مغرب جهان اسلام و معنی کلی یا وجود رابط در سال 1383 به چاپ رسیده است. پایان بخش کتاب فهرست های گوناگون و کتابنامه قرار دارد. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب در این لینک

شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی| انتشارات حکمت| 678 صفحه

Suhrawardiدر میان فیلسوفان مسلمان، شاید تعبیر «فیلسوف فرهنگ» درباره شیخ شهاب الدین سهروردی که دکتر ابراهیمی دینانی به کار برده است، گویای اهمیت نقش این فیلسوف مسلمان در گسترش فرهنگ عقلی باشد. انتشار مصنفات شیخ اشراق به کوشش هانری کربن زمینه ای مناسب برای تحلیل افکار فلسفی سهروردی پدید آورد و این مهم در شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی به طور برجسته به چشم می خورد. این کتاب نخستین بار در سال 1364 به چاپ رسید و از آن پس بارها به چاپ رسید و توجه پژوهشگران را به اندیشه های فلسفی سهروردی بیشتر جلب کرد. در سال 1386 که هفتمین چاپ کتاب با مقدمه ای جدید از نویسنده این اثر و همراه با ویراست جدید انتشار یافت. در این ویراست اغلاط چاپ پیشین اصلاح شده و کوشش بر آن بوده است تا ارجاع به منابع بر پایه چاپ جدید آنها باشد. پایان بخش کتاب نمایه آیات، احادیث، اشعار، اصطلاحات، اعلام، فرق و مذاهب، کتابها، فهرست موضوعی و کتابنامه است. برخی از فصل های این کتاب عبارتند از: نور در فلسفه شیخ اشراق، حق و صدق در نظر سهروردی، موضع سهروردی در برابر ابوالبرکات بغدادی، صدرالمتألهین و سهروردی، حدوث هیولا، ملاک احتیاج به علت در نظر سهروردی، عالم مثال، آیا سهروردی از جمله شعوبیه است؟، نور اسپهبد و روح حیوانی. اطلاعات بیشتر در مورد کتاب در این لینک

منطق و معرفت در نظر غزالی | انتشارات امیرکبیر | 571 صفحه

Logic Ghahzalyابوحامد غزالی در زمره چهره های پر نفوذ در تاریخ تفکر اسلامی قلمداد شده است. زندگی پرفراز و نشیب وی در سرزمین های طوس و بغداد و بیت المقدس و ارائه آثار گوناگون در حوزه منطق و فلسفه، کلام، اخلاق و حتی ردّیه نگاری بر فیلسوفان، علاقه مندان بسیاری را برای تحقیق در آثار و افکار وی پدید آورده است. دکتر ابراهیمی دینانی در این اثر به تحلیل این مساله پرداخته است که چگونه اندیشمندی که از یک سو چندین کتاب معتبر در دانش منطق به نگارش درآورده است، از سوی دیگر با نگارش کتاب تهافت الفلاسفه به ستیز با فیلسوفان پرداخته است. از این رو است که در این کتاب آنچه بیشتر مورد توجه قرار گرفته است، جنبه خردگرایی در آثار غزالی است نگاهی به برخی از فصل های کتاب، گواه روشنی بر این سخن است: تعقل و سیاست، عقل، حاکمی است که معزول نمی شود، حد و ماهیت عقل، تحقق معلول و حیرت عقلاء، حقیقت علم و ادراک، اقسام حجت یا طرق استدلال. ویراست نخست این کتاب در سال 1370 منتشر شده است و پایان بخش کتاب، فهرست اعلام و کتابها است. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام | انتشارات طرح نو

Story of idea in islamرویارویی اندیشمندان مسلمان همواره بحث های جدی و گاه همراه با جنجال را در جهان اسلام پدید آورده است و بازخوانی انتقادی آراء این اندیشمندان در روزگار ما جذابیت بیشتری را برای خوانندگان به همراه داشته است. دکتر ابراهیمی دینانی در این سه گانه ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام را بر پایه رویارویی فیلسوفان و متکلّمان اسلامی بررسی کرده است.

از این روست که این کتاب مخاطب بیشتری را به خود فراخوانده است. برخی از فصل های کتاب در جلد اول عبارتند از: مخالفت و ستیز با فلسفه، ردّ اهل منطق، جدال میان نحوی و منطقی در گزارش ابوحیان، ابن حزم و اندیشه های فلسفی، موضع ابن رشد در مقابل متکلّمین، پهلوان طوس در برابر شهرستانی، مواضع مخصوص ابوالبرکات بغدادی، امام فخر رازی و فلسفه.

برخی از فصل های کتاب در جلد دوم عبارتند از: سید مرتضی علم الهدی اندیشه و نظر را نقطه عزیمت فهم دین می داند، نزاع میان دو رازی در ری، فیلسوف ری و فیلسوف اندلس، حدود فلسفه و شریعت در نظر ابن سینا، ماجرای انجمن سری اخوان الصفا، تنهایی فیلسوف و تدبیر المتوحد، سیف الدین آمدی در برابر فیلسوفان، از خواجه نصیرالدین طوسی تا جلال الدین دوانی، میرداماد و حکمت معنوی تشیع، فقیه فیلسوف یا فیلسوف فقها؟

برخی از فصل های کتاب در جلد سوم عبارتند از: ماهیت فلسفه اسلامی، صدرالمتألهین و تاسیس اصل در فلسفه اسلامی، هستی و حضور، نور یا وجود؟ شواهد اصالت وجود، عقل و نقل، شیخ احمد احسائی در نقش اما فخرالدین رازی، مکتب تفکیک.

باید خاطر نشان کرد که این سه گانه در خلال سالهای 1376 تا 1379 منتشر شده است و پایان بخش هر مجلد فهرست اعلام، کتاب ها، فرق و مذاهب، اصطلاحات موضوع و کتابنامه قرار دارد. اطلاعات بیشتر در مورد کتاب

دفتر عقل و آیت عشق | انتشارات طرح نو | سه جلدی

Realm of reason and loveاین پرسش که از میان عقل و عشق کدام یک برتر از دیگری است، از دیر باز ذهن بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول داشته است و می توان آثار گوناگونی را به صورت منظوم با منثور یافت که در آنها این مساله بررسی شده است. دکتر ابراهیمی دینانی نیز در سه گانه دفتر عقل، آیت عشق که در خلال سالهای 1380 تا 1383 منتشر شد، ریشه های فکری این مساله را در آثار اندیشمندان گوناگون جهان اسلام از اهل عرفان گرفته تا پیروان فلسفه تحقیق کرده و موضع خود را در خلال این تحقیق مطرح کرده است. جالب توجه این است که در این تحقیق بسیاری از آثار ادبی که عمدتا اهل ادب آن هم از منظر زبان و ادب به بررسی آنها می پرداختند به مثابه متن هایی که در حوزه فکر و فرهنگ نگریسته شده و در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. برای نمونه می توان به فردوسی، طوسی، عطار نیشابوری، خیام نیشابوری، بابا طاهر همدانی، ناصر خسرو قبادیانی، و سنایی غزنوی اشاره کرد که آثارشان به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.

برخی از فصل های کتاب در جلد اول عبارت است از: قلمرو فلسفه، حریم عرفان، ابن سینا و عرفان، حکیم عمر خیام و مسأله واحد و کثیر، شعر و شعور در آثار ناصر خسرو.

برخی از فصل های کتاب در جلد دوم عبارت است از: جایگاه سخن در نظر فردوسی، سه چهره برجسته در میان صوفیان نخستین سده های جهاز اسلام، هم بستگی شعر و حکمت در گلزار ادب فارسی و سهم سنایی در این باب، پژواک سخنان خواجه احمد غزالی در آثار عین القضاة همدانی.

برخی از فصل های کتاب در جلد سوم عبارت است از: تفاوت میان علم و معرفت در نظر بابا طاهر عریان، عطار از کیفیت سلوک و سالک فکر سخن می گوید، خدا انسان را هم سخن خود آفرید، ورود به تصوف از طریق فلسفه، تصوف و منطق در آثار ابن سبعین، رد پای عقل در آثار شطّاح بزرگ، راه انسان به سوی خدا و راه خدا به سوی انسان. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

نیایش فیلسوف | نشر علم | 475 صفحه

Philosophs Prayاین اثر شامل بیست و هفت نوشتار از دکتر ابراهیمی دینانی است که نخستین این نوشتارها در سال 1353 ‏و آخرین آنها در سال 1377 ‏انتشار یافته است. این نوشتارها ‏عمدتاً در مجلات علمی، دانشنامه یا مقدمه ای بر کتاب دیگر نویسندگان پیشتر به ‏چاپ رسیده بوده است. ترتیب تاریخی نوشتار های کتاب، می تواند از این جهت برای خوانندگان کتاب جالب توجه باشد که دغدغه های فکری دکتر دینانی در خلال سالیان متعدد را نشان می دهد.

این کتاب با ویراستاری آقای جواد قاسمی نخستین بار در سال 1377 به کوشش انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی در مشهد به چاپ رسید و به تازگی نیز به کوشش نشر علم، تجدید چاپ شد. برخی از فصل های این کتاب عبارت است از: نیایش فیلسوف، نگاهی به شرح فصوص الحکم جندی، نقد و بررسی برخی از آثار و نظریات احمد حمید الدین کرمانی، سه مساله فلسفی از خواجه نصیر تا ملاصدرا، شبهه آکل و ماکول، علامه طباطبایی و نظر متکلمان درباره علم خداوند به جزئیات، انسان کامل، عقل و دل، دین و فلسفه، متناهی و غیر متناهی، گستره خیال، کشف طبیعت و قواعد کلی فلسفی، نگاهی منتقدانه به فلسفه صدرالمتألهین. در پایان کتاب، فهرست اعلام و کتابنامه قرار گرفته است. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

درخشش ابن رشد در حکمت مشاء | نشر علم | 666 صفحه

Averroesدر میان فیلسوفان جهان اسلام شاید هیچ یک را نتوان ارسطویی تر از ابن رشد نامید. وی ضمن نگارش برخی از آثار مستقل در فلسفه و کلام، اهتمام ویژه خود را در جهت ایضاح اندیشه های ارسطو از طریق نگارش شروح متعدد (مختصر، متوسط و کبیر) به کار بست. با آنکه آوازه ابن رشد در اروپای قرون وسطی فراگیر شد اما نمی توان نشان معتبری یافت که اندیشمندان مشرق جهان اسلام پس از وی از آراء ابن رشد آگاه بوده اند. دکتر ابراهیمی دینانی با التفات به این مساله، به نگارش کتابی در جهت تبیین اندیشه های فلسفی ابن رشد همت می گمارد. در این کتاب، این تبیین عمدتا بر پایه نگارش های مستقل ابن رشد صورت گرفته است و در جهت بررسی مواضع ابن رشد در تفسیر آثار ارسطو به پژوهش های محققان معاصر استناد شده است. برخی از فصل های این کتاب عبارتند از: حقیقت دوگانه یا دو گونه برداشت از حقیقت یگانه، ابن رشد در مقام جمع و توفیق میان فقه و فلسفه، جنجالی ترین مسئله مورد اختلاف میان ابن سینا و ابن رشد، ابن رشد و اثبات صانع در دو دلیل عنایت و اختراع، جایگاه ابن رشد در باب عقل، ویژگی روش ابن رشد در تفسیر فلسفه ارسطو.

باید خاطر نشان کرد که چاپ نخست این کتاب به کوشش انتشارات طرح نو در سال 1384 انجام گرفت. و ویراست جدید آن با نگارش مقدمه ای جدید از نویسنده اثر در سال 1389 در نشر علم به چاپ رسید. در ویراست جدید ضمن اصلاح اغلاط پیشین، فهرست آیات و روایات، اشعار، اصطلاحات، اعلام، کتاب ها و گروه ها و نیز کتابنامه تنظیم شده است.

نصیر الدین طوسی، فیلسوف گفتگو | انتشارات هرمس | 560 صفحه

Nasir al-Din Tusiدوران زندگی نصیر الدین طوسی دارای فراز و نشیب فراوان بوده است. روزگاری مصاحبت با باطن گرایان اسماعیلی و روزگاری عهده دار وزارت در دستگاه هولاکوی مغول. وی را هم مرد اندیشمند و هم مرد عمل دانسته اند. شاید همین ویژگی ها سبب شده است تا دکتر ابراهیمی دینانی اثری مستقل را به بررسی افکار این فیلسوف برجسته اختصاص دهد. آثار برجای مانده از نصیرالدین طوسی نشان می دهد که وی همواره با اهل فکر روزگار خود چه به صورت حضوری و چه از طریق مکتوبات به تبادل نظر می پرداخته است. دکتر دینانی در این کتاب، نصیرالدین طوسی را در مقام اندیشمندی که راه گفتگو (که همان خصیصه اصلی فلسفه نیز هست) مبنای زندگی وی قرار دارد، در نظر گرفته است و به ارزیابی آثار وی از این منظر پرداخته است.

برخی از فصل های این کتاب عبارتند از: خواجه نصیر الدین طوسی در سنگر دفاع از فلسفه، نقطه آغاز در پیدایش نظر، نگاه عقل از جایگاه ناکجا، بلاغت و حکمت در آثار حکیم طوس، حکمت عملی در نظر حکیم طوس، تاویل در اندیشه خواجه نصیر الدین طوسی.

جلال الدین دوانی: فیلسوف ذوق التألّه | انتشارات هرمس | 454 صفحه

Jalal-al-din-davaniاز پایان دوران زندگی نصیر الدین طوسی تا ظهور صدرالدین شیرازی، اندیشمندان حوزه فلسفی شیراز کوشش های فراوانی کردند تا جریان فکر فلسفی به حیات خود ادامه دهد. این اندیشمندان با نگارش آثار مستقل و نیز شرح و حاشیه و تعلیقه بر آثار ابن سینا، سهروردی و نصیرالدین طوسی گفتگوهای فلسفی را در این مکتب زنده نگاه داشته اند. جلال الدین دوانی از اندیشمندان این مکتب در قرن نهم هجریاست که نقش بسزایی در گسترش علوم عقلی در آن دوران داشته است. دکتر ابراهیمی دینانی در این اثر ضمن تحلیل آراء فلسفی و کلامی دوانی که در آثار مهم وی نظیر الزرواء، نورالهدایة، شرح بیتی از حافظ، شرح خطبة الزرواء، اخلاق جلالی، انموزج العلوم، اثبات الواجب الجدیدة، شواکل الحور فی شرح هیاکل النور، رساله تهلیلیه مطرح شده است. برای نخستین بار به طور تفصیلی جایگاه فکری این اندیشمند را تحلیل کرده و در سال 1390 آن را به چاپ سپرده است.

برخی از فصل های این کتاب عبارتند از: وحدت و کثرت، ربط حادث به قدیم، کوشش دوانی در دفع شبهه ابن کمونه، جایگاه محقق دوانی در فلسفه اخلاق، آیا یک فیلسوف می تواند اشعری باقی بماند

فیلسوفان یهودی و یک مساله بزرگ | انتشارات هرمس | 564 صفحه

Jewish philosopherجمع و توفیق میان فلسفه و دین در زمره مسائل بزرگ فکری انگاشته می شود و دغدغه بسیاری از اندیشمندان برجسته نیز بوده است. در این اثر دکتر ابراهیمی دینانی به بررسی این مساله بزرگ از منظر اندیشمندان برجسته یهودی نظیر: موسی بن میمون، ابوالبرکات بغدادی، ابن جبیرول، ابن باقودا، سعدیا گائون، صموئیل بن حفنی و ابن کمونه پرداخته است.

برخی از فصل های کتاب عبارتند از: نسبت میان عرفان و دین و بررسی قبّاله یهودی، کابالا در دو بخش نظری و عملی، کوشش های فلسفی موسی بن میمون، پژواک سخنان فخرالدین رازی و شهاب الدین سهروردی در آثار ابن کمونه، معانی عقل براساس تفسیر ابوالبرکات، سعدیا گائون و صموئیل بن حفنی در موضع معتزله، ابن جبیرول و جسارتهای فلسفی او. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

فلسفه و ساحت سخن | انتشارات هرمس | 436 صفحه

Philosophy and talkبررسی پیوند زبان، در زمره دغدغه های بسیاری از اندیشمندان کهن و امروزی بوده است. شاید نخستین بار افلاطون در رساله کراتیلوس به اهمیت این مساله پرداخته باشد. در روزگار ما نیز بسیاری از اندیشمندان معاصر اعم از فیلسوفان سنت قاره ای و سنت تحلیلی به بررسی این مساله همت گماشته اند. در کتاب حاضر کوشش برآن بوده است تا بر پایه تحلیل افکار فیلسوفانی نظیر فارابی، ابن سینا، ابن رشد، سهروردی و صدرالدین شیرازی از یک سو، دانشمندان علم نحو نظیر سیبویه، ابن جنّی، سیرافی، مبرّد و کسایی از سوی دیگر و همچنین دانشمندان علم اصول فقه نظیر آخوند خراسانی، میرزا علی ایروانی نجفی و محمدرضا مظفر اهمیت این مساله تبیین گردد.

برخی از فصل های این کتاب عبارتند از منطق و گفتار، کتاب الحروف فارابی یک دفتر فلسفی است یا یک نوشته نحوی، نقش عقل و خردگرایی در پیدایش علم نحو، زبان و زمان، واضعان الفاظ، واضعان شرایع، اگر سخن نبود جهان هرگز آشکار نمی گشت. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

سخن ابن سینا و بیان بهمنیار | موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران | 506 صفحه

Ibn Sinaابن سینا یکی از برجسته ترین اندیشمندان جهان است که نفوذ اندیشه هایش سالیان متمادی در مکتوبات عربی، فارسی، لاتینی، سریانی و عبری ظهور پیدا کرد و بر بسیاری از بزرگان اندیشه اثر گذاشت. با این حال ژرفای اندیشه وی نیاز به بررسی جدی دارد. در این کتاب کوشش نویسنده بر آن بوده است تا عمدتا به آراء ابن سینا بر پایه دو کتاب «التعلیقات و المباحثات» و نیز کتاب «التحصیل» بهمنیار بن مرزبان در حوزه شناخت شناسی توجه شود. اشاره به برخی مباحث این کتاب گواه روشنی بر این سخن است: جایگاه ادراک و شناخت در اندیشه ابن سینا، آیا می توانیم بدون تخیّل، تعقّل کنیم، عقل جز ادراک عقلی چیز دیگری نیست، علم به شیئ از طریق اسباب آن، کلی است، جز ماده پیز دیگری مانع تعقل نیست.

مشرق از جهت جغرافیایی بسیار وسیع و گسترده بوده و از نظر فکری و فرهنگی هم متنوع و گوناگون شناخته می شود. از سوی دیگر اسنادی در دست نداریم که نشان دهد ابن سینا با فرهنگ های مختلف مشرق زمین آشنایی داشته است. بنابراین وقتی در آثار ابن سینا از مشرق در مقابل مغرب سخن به میان می آید می توان گفت که منظور او همان چیزی است که حکمت خسروانی خوانده می شود. حکمت خسروانی همان جریان فرهنگی است که در سرزمین پهناور ایران به ظهور رسیده است. این در مقدمه کتاب حکمت المشرقیین هم به این مسئله اشاره کرده و گفته است آنچه ما در بسیاری از آثار خود مطرح کرده ایم از سنخ حکمت عام و شناخته شده است و نخواسته ایم در این باب شق عصا کنیم. او سپس می افزاید به نوعی دیگر از حکمت دست یافته که با آنچه عام و رایج است تفاوت دارد. به نظر می رسد که شیخ الرنیس در این سخن خود به محتوای کتاب الانصاف اشاره دارد که با کمال تاسف از میان رفته و به دست ما نرسیده است. بر اساس قرائن و شواهدی که در دست است و به برخی از آنها نیز اشاره شد، ابن سینا در کتاب الانصاف نه تنها پیروی از ارسطو ندارد و در نتیجه یک فیلسوف مشایی به شمار نمی آید بلکه از روی انصاف و با بررسی کامل به نقد اندیشه های او پرداخته و به آنچه خود آن را درست می داند دست یافته است. اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

معمای زمان و حدوث جهان | موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران | 656 صفحه

The riddle.Of.timeکتاب «معمای زمان و حدوث جهان» نشان دهنده دغدغه هایی است که از دیر بار نسبت به هویت زمان در ذهن داشته است. آن دغدغه ها اکنون در این کتاب انعکاس پیدا کرده است بنابراین از پیش روشن است که نویسنده ادعا ندارد از عهده حل این مسئله بغرنج برآمده است.

زمان چیزی است که میتوان آن را نخستین خشت تفکر فلسفی به شمار آورد رابطه زمان با دین و مذهب نیز به هیچ وجه کمتر از رابطه آن با فلسفه نیست. زمان چیزی است که همه امور زمانمند را به یکدیگر مرتبط می سازد. و البته هر آنچه در این جهان تحقق می پذیرد زمانمند شناخته می شود. زمانمند بودن هر آنچه در این جهان تحقق موجود است جز حادث بودن آنها معنی دیگری ندارد به این ترتیب طرح مسئله زمان، مستلزم طرح حادث بودن جهان نیز هست. حادث بودن جهان در همه ادیان آسمانی مسلم شناخته می شود و علمای مذاهب نیز تا آنجا که می توانند در جهت اثبات این مسئله کوشش و تلاش می کنند. سرنوشت اثبات حادث بودن جهان به هویت و حقیقت زمان بستگی دارد و هویت زمان بیش از اندازه بغرنج و پیچیده است. فهم و درک عادی و معمولی زمان برای بسیاری از مردم، بسیار ساده و آسان است و کمتر کسی در ادراک معنی زمان با مشکل روبرو می گردد. ثانیه ها و دقیقه ها و ساعت ها و همچنین هفته و ماه ها و سالها به آسانی قابل اندازه گیری بوده و از این طریق، گذشته تاریخ معلوم می شود و به نوعی آینده نیز در برخی موارد قابل پیش بینی خواهد بود ولی کسی که از ماهیت زمان می پرسد و برای کشف حقیقت آن به جستجو می پردازد در ورطه حیرت فرو می رود و با انبوهی از پیچیدگی ها روبرو می گردد اطلاعات بیشتر در مورد این کتاب

دیدگاه ها بسته شده است