حکمت، آغاز راه فضیلت

maarefat-behind
برنامه معرفت دوازدهم شهریور ۱۳۹۵
۱۳۹۵-۰۶-۱۴
Dr Dinani maarefat 6
عطار؛ کامل و بیگانه
۱۳۹۵-۰۶-۱۶
نمایش همه

حکمت، آغاز راه فضیلت

Hikmat1

حکمت به حکم اینکه با عمل انسانی سروکار دارد از دو جهت موجب افزایش عقل و خرد می گردد: جهت اول، اینکه انسان با فعل و کردار می تواند علم و دانش موجود خود را تحکیم کند و نیرو بخشد. جهت دوم این است که با تلاش و کوشش روزافزون خود می تواند نسبت به آنچه نمی داند دانا شود و چیزی را که نداشته است به دست آورد.

بنابراین در حکمت، علم و عمل دخالت دارند و حکیم نیز همواره با دانش و کوشش به پیش می رود. کسانی که از عقل نظری و عقل عملی سخن می گویند به همین مسئله نظر دارند و چنین می اندیشند که انسان تنها نظر نیست، چنانکه او تنها در عمل نیز خلاصه و محدود نمی گردد. با توجه به آنچه در اینجا ذکر شد می توان دریافت که سخن سهروردی درباره جدانبودن دین از حکمت در روزگار باستان گزاف نبوده و به هماهنگی و همراه بودن عقل نظری و عقل عملی اشاره دارد.

البته این هماهنگی میان نظر و عمل همواره به یک حال و یکسان باقی نمی ماند و گاهی ممکن است شکاف و افصله در میان آنها بیش از اندازه وسیع و گسترده گردد. هرچه در این باب گفته شود این مسئله مسلّم است که اختلاف و کشمکش میان فلسفه و دین میان طرفداران سه آیین بزرگ توحیدی پیوسته وجود داشته و هم اکنون نیز به صورت های گوناگون ادامه دارد. این کشمکش و اختلافی که میان فلاسفه از یک سو و دشمنان فلسفه از سوی دیگر به وقوع پیوسته و اکنون نیز جریان دارد، اختلاف کوچک و ساده ای نیست که به آسانی بتوان از میان برداشت و دو گروه متخاصم را با یکدیگر آشتی داد.

زیرا این اختلاف و کشمکش به دوجریان فکری مربوط است که طرفداران یکی، پیروان دیگری را ملحد و کافر می شمارد و در این گونه اختلافها کمتر می توان به صلح و سازش دست یافت. کسانی مانند ابن سینا و ابن رشد نه تنها در جهان اسلام از سوی همکیشان خود مورد بی مهری و انواع رنج و ستم قرار گرفته اند، بلکه در جهان مسیحیت نیز از سوی متعصبان قشری مسلک مسیحی، مورد تهمت کفر و گمراهی واقع شده اند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله را حل کنید *