قاعده پنجم: انقلاب الحقیقه ممتنعٌ

Ghavaed
قاعده چهارم: ازلی فسادناپذیر است
۱۳۹۱-۱۰-۲۰
Dr Dinani maarefat 1
برنامه معرفت بیست و دوم دی ۱۳۹۱
۱۳۹۱-۱۰-۲۲
نمایش همه

قاعده پنجم: انقلاب الحقیقه ممتنعٌ

Ghavaed

برای شرکت در دوره آموزش حضوری کتاب «قواعد کلی فلسفه» کلیک کنید

این قاعده تحت عنوان مخصوص و مستقل از سایر مباحث در کتب فلسفی، مورد بحث و گفتگو قرار نگرفته است؛ ولی ضمن اثبات یا رد برخی مسائل به آن استناد شده و به عنوان یک اصل ثابت، در طریق استدلال واقع شده است. اگر کسی ادعا کند که ممتنع بودن انقلاب به شیء دیگر بدیهی است، شاید سخن به گزاف نگفته باشد، چون محال بودن این قضیه آنچنان واضح به نظر می رسد که هیچ گونه نیازی به استدلال را ایجاب نمی نماید؛ اگر چه در برخی کتب فلسفی جهت اثبات این قاعده استدلال شده است.

بیان قاعده و تقریر برهان

انقلاب حقیقت، عبارت است از اینکه ماهیت شیء از آن نظر که ماهیت آن شیء است، برحسب معنی و مفهوم به ماهیت شیء دیگر منقلب شود. این گونه انقلاب از نظر عقل محال است. زیرا ماهیت، از آن جهت که خود ماهیت است، جز همان ماهیت چیز دیگری نیست و چون چنین است، هیچ گونه مفهومی جز مفهوم خود آن ماهیت، بر آن ماهیت صدق نمی کند. پس ماهیت در مقام ذات فقط همان ماهیت است و بس و غیر از خود چیز دیگری نمی تواند باشد؛ چنان که وجود یک ماهیت به وجود ماهیت دیگر نیز قابل انتقال و تبدیل نیست؛ مگر اینکه میان آن دو ماهیت ماده مشترکی وجود داشته باشد که آن ماده مشترک هیولای محض و انفعال صرف باشد و تبدّل صور و انقلاب حقیقت روی هیولای مشترک انجام گیرد؛ در این صورت این اشکال لازم می آید که آن دو ماهیت، از ماهیات بسیط و مقولات عالیه نباشند؛ بلکه هر دو ماهیت تحت مقوله دیگری قرار داشته باشند که آن ما به الاشتراک آنها قرار گیرد. در این هنگام آن دو حقیقت دو نوع می شنود که تحت یک جنس قرار دارند و دو نوع از یک جنس، هیچ گاه دو حقیقت به تمام ذات مختلف نیستند و این خلاف فرض است. پس دو حقیقت به تمام ذات مختلف، یعنی دو ماهیت مستقل از یکدیگر که هیچ گونه ما به الاشتراکی ندارند قابل انتقال به یکدیگر نیستند.

2 دیدگاه ها

  1. ساکت غوغا می‌گه:

    سلام دکتر.منشاء احرازاصول ثابت قراردادی است یاعقلی؟ضرورت آن درفهم مسائل فلسفی برای چیست؟

    • مدیر سایت می‌گه:

      اصول ثابت در منطق و فلسفه به عنوان «قضایای بدیهی، اولی و…» یاد می شود. هر قضیه و گزاره ای به این قضایا ختم می شود و منشا اثبات این اصول بدیهی کاملا عقلی است. به این صورت که صرف تصور درست طرفین در قضیه موجب تصدیق آن خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا معادله را حل کنید *